"Ik ben 55, ik ga daar toch niet meer aan beginnen." Of: "Mijn vader is 70, CrossFit is toch niks voor hem?" We horen het elke maand opnieuw, en telkens denken we hetzelfde: dit is een van de duurste misverstanden in de hele gezondheidswereld. Duur, omdat het mensen jaren van zelfstandigheid en levenskwaliteit kost. En een misverstand, omdat de wetenschap glashelder het omgekeerde zegt.
Laten we het dus eens eerlijk uitleggen: wat er met je spieren gebeurt als je ouder wordt, waarom dat belangrijker is dan je denkt, en waarom het letterlijk nooit te laat is om eraan te beginnen.
Wat er gebeurt als je niets doet
Spierverlies door veroudering heeft een naam: sarcopenie. Het begint stilletjes vanaf je 30e, en vanaf je 50e versnelt het: zonder training verlies je 1 tot 2 procent spiermassa per jaar. Reken even mee en je komt op 30 tot 40 procent minder spiermassa tegen je 70e dan je op je 30e had.
Dat klinkt abstract, dus maken we het concreet. Spiermassa is wat je uit een stoel doet opstaan. Wat je boodschappentassen draagt. Wat je opvangt als je struikelt. Vallen is de belangrijkste doodsoorzaak door letsel bij 65-plussers in de westerse wereld, en vallen is in de meeste gevallen geen kwestie van pech, maar van spierkracht en evenwicht. Allebei trainbaar.
Het is dus niet de leeftijd die mensen in het woonzorgcentrum brengt. Het is het spierverlies dat we jarenlang hebben laten gebeuren, omdat "rustig aan doen" het standaardadvies was voor iedereen boven de 50. Dat advies is achterhaald, en hoe.
Het goede nieuws: dit proces is omkeerbaar, op elke leeftijd
Hier komt het deel dat de meeste mensen niet kennen. Studies tonen aan dat 70-jarigen spierkracht opbouwen aan dezelfde relatieve snelheid als 20-jarigen. Lees die zin gerust nog eens. Je lichaam verliest nooit het vermogen om zich aan te passen aan training. Ook botdichtheid neemt toe door krachttraining, zelfs bij vrouwen die al osteoporose hebben.
Greg Glassman, de grondlegger van CrossFit, beschreef een vrouw in zijn kliniek die bij de start niet zelfstandig uit een stoel raakte. Twee jaar training later deadliftte ze 70 kilogram, vijf keer haar startgewicht, en functioneerde ze weer normaal. Haar eerste trainingsmaanden begon ze overigens niet met een barbell maar met een bezemsteel. Dat is geen schande. Dat is het beginpunt.
Dezelfde Glassman had er een mooi principe voor: als een trainingsmethode werkt voor topatleten en voor 70-jarigen met osteoporose, dan werkt ze voor iedereen daartussenin. De bewegingen zijn namelijk dezelfde. De squat die een olympisch atleet traint, is exact dezelfde beweging als opstaan uit een stoel. Alleen het gewicht en het tempo verschillen.
"Maar mijn knie", "maar mijn rug", "maar mijn conditie"
Dit zijn de drie zinnen die we het vaakst horen, dus pakken we ze er even bij.
Over die knie en die rug: pijnvrije, gecontroleerde belasting is in de meeste gevallen net wat een ouder gewricht nodig heeft. Kraakbeen en botten worden sterker van belasting, niet van rust. Uiteraard geldt: luister naar je arts bij een actieve blessure of aandoening. Maar "ik heb last van mijn knie, dus ik beweeg maar niet" is bijna altijd de omgekeerde wereld, en de reden waarom die knie elk jaar wat slechter wordt.
Over die conditie: je hoeft geen conditie te hébben om te starten. Je bouwt ze op door te starten. In onze lessen bepaalt de coach samen met jou het gewicht, het tempo en de variant van elke oefening. Een les van twaalf mensen kan twaalf verschillende versies van dezelfde workout bevatten; dat is geen uitzondering, dat is gewoon hoe wij elke dag werken. Benieuwd hoe dat eruitziet? Je vindt het aanbod op www.blackoak.be/groepslessen.
Wat wij in de box zien gebeuren
Bij ons in Turnhout trainen mensen van in de twintig naast mensen van in de zestig, in dezelfde les. Coach Peet neemt bij nieuwe oudere leden steevast extra tijd voor de squat: eerst naar een box, dan een stukje dieper, week na week. Geen haast, wel vooruitgang. En na een paar maanden zie je het gebeuren: iemand die bij de start moeizaam de trap op kwam, gooit ineens een medicine ball tegen de muur alsof het niks is.
Het mooiste moment is zelden de prestatie zelf. Het is de schoondochter die vertelt dat bompa nu zelf met de kleinkinderen op de grond speelt. Of het lid van 58 dat zegt: "Ik had dit tien jaar eerder moeten doen." Waarop wij altijd hetzelfde antwoorden: het op één na beste moment is vandaag.
Waar je concreet mee begint
Eén: de drie basisbewegingen. De squat (opstaan uit een stoel), de deadlift (iets van de grond rapen met een rechte rug) en de push press (iets boven je hoofd tillen). Dit zijn de bewegingen die je dagelijks leven dragen. Begin met lichaamsgewicht, een bezemsteel of een lichte halter. Techniek gaat altijd voor gewicht.
Twee: twee keer per week, elke week. Consistentie verslaat intensiteit, zeker in het begin. Twee vaste momenten per week volstaan om binnen enkele maanden meetbaar sterker te worden, op elke leeftijd.
Drie: doe het niet alleen. Zeker als je ouder bent of lang niet gesport hebt, is goede begeleiding het verschil tussen opbouwen en opgeven. Een coach die je naam kent, je beperkingen kent en elke oefening voor jou schaalt: dat is geen luxe, dat is de kortste weg naar resultaat.
Breng je (groot)ouders eens mee
Op zaterdag 28 november vieren we 11 jaar Black Oak met een feest in de box, van 13 tot 18 uur. Je ouders of grootouders zijn uitdrukkelijk welkom. Inschrijven kan tot en met zondag 22 november via www.blackoak.be/links. Geen betere manier om te ontdekken dat "te oud" niet bestaat dan het met eigen ogen te zien.
Liever eerst rustig kennismaken? Dat kan altijd. Boek een gratis kennismaking via www.blackoak.be/kennismaking: een babbel over waar je staat, wat je wil en wat haalbaar is. Geen druk, gewoon een goed gesprek. Iedereen begint ergens, en het is nooit te laat om te beginnen.